Geschiedenis van Den Haag
ooievaar

ooievaarkleinerWebsite over de geschiedenis van Den Haag, met nadruk op het centrum.

kopfoto

 

Geschiedenis van Den Haag

Deze website gaat over de geschiedenis van Den Haag, met nadruk op het centrum van de stad. Verschillende pagina's gaan over het ontstaan van Den Haag, over de mensen die er woonden, gebouwen, straten, plekken en wijken en over gebeurtenissen die nogal eens nationale geschiedenis schreven.

Deze geschiedenissite wordt regelmatig, uitgebreid met nieuwe pagina's. Een overzicht van de verschillende onderwerpen vindt u bij Inhoud. Meer informatie over deze site vindt u hieronder.

 

 

Voor nieuwe boeken zie Literatuur over Den Haag.

Vandaag/deze week gebeurd in de geschiedenis van Den Haag

 

Op 17 november 1863 werd de eerste-steen gelegd van het nationale monument op Plein 1813. In 1869 werd op deze dag het monument op het Plein 1813 onthuld.

Op 18 november 1918 vond op het Malieveld de aanhankelijkheidsbetoging voor koningin Wilhelmina en prinses Juliana plaats nadat eerder de revolutiepoging van Troelstra was mislukt.

Op 19 november 1938 werd het verboden om te roken in grote warenhuizen.

Op 20 november 1904 werd in het Gebouw voor Kunsten en Wetenschappen het eerste concert gegeven van het Residentie Orkest. De dag geldt tevens als de officiële oprichtingsdatum van het orkest. In 1927 werd op deze dag in de Grote Kerk de marteldood van Wendelmoet Claesdochter herdacht. Zij werd in 1527 op het Groene Zoodje terechtgesteld vanwege haar geloof (het protestantisme).

Op 21 november 1895 kreeg J. van Heum van 'het Departement ’s-Gravenhage der Nederlandsche Maatschappij ter bevordering van Nijverheid' de grote gouden medaille met diploma, voor zijn idee om electriciteit op te laten wekken door windmolens.

Op 22 november 1939 overleed baronesse Van Brienen, eigenaresse van Clingendael.

Op 23 november 1890 overleed koning Willem III. Op de zelfde dag in 1931 stelde prinses Juliana in de Trêveszaal het Crisiscomité in.

Op 24 november 1357 werd voor het eerst de Haage (dorps)school in een archiefstuk vermeld: Claes Ommieloep, kanunik, krijgt het 'schoolambt' geschonken. Dat betekent dat hij van de graaf de inkomsten van de school mag houden en dat hij een arme kanunik (geestelijke) aanstelt om de school daadwerkelijk te beheren. Op dezelfde dag in 1936 vond de naturalisatie van prins Bernhard van Lippe Biesterfeld plaats.

24 november was in de Haagse geschiedenis vroeger een bijzondere dag, want op deze dag werden elk jaar de Haagse schepenen gekozen. Een schepen was een soort wethouder, maar hij was tegelijk ook rechter.

Op 25 november 1806 verhief koning Lodewijk Napoleon Den Haag tot derde stad van het koninkrijk. Daarmee kreeg Den Haag overigens geen stadsrecht.

Op 26 november 1805 ging de bekende Armeninrichting op het Bleyenburg open. Hier werden 'armen' aan het werk gezet. Op dezelfde dag in 1931 waren er op de Paul Krugerlaan opstootjes van communisten die ageerden tegen het fascisme.

Op 28 november 1933 kocht de gemeente Den Haag het Muziek-Historisch Museum Scheurleer. In 1813 trok op deze dag een Kozakkenleger Den Haag binnen.

Op 29 november 1932 werd het nieuwe gebouw van de Rotterdamsche Lloyd op de Korte Vijverberg geopend.

Op 30 november 1813 landde de toekomstige koning Willem I in Scheveningen. De Fransen waren verdreven en hij zou koning worden van Nederland en (het latere) België.

December

Op 1 december 1911 begon in Den Haag de eerste Opiumconferentie.

Op 2 december 1750 speelde de componist Händel in de Nieuwe Kerk. In 1874 werd op deze dag het Gebouw van Kunsten en Wetenschappen aan de Zwarteweg geopend.

Op 3 december 1920 besloot de Haagse gemeenteraad dat de officiële Haagse kleuren voortaan geel en groen zouden zijn. Tot dan waren de kleuren van geel en zwart.

Op 4 december 1950 begon in de Trèveszaal de Nieuw Guinea Conferentie.

Op 5 december 1655 werd de Scheveningseweg geopend. Op dezelfde dag in 1782 werd voor zover bekend, voor het eerst in Den Haag Sinterklaas gevierd: "Haagsche Sint Nicolaas Vroolijckheit".

Op 6 december 1843 werd de spoorlijn Amsterdam-Den Haag geopend.

Op 7 december 1646 trouwde Louise Henriette van Oranje, dochter van Frederik Hendrik en Amalia van Solms, op paleis Noordeinde met keurvorst Frederik Willem van Brandenburg. Dankzij dit huwelijk zouden later de (Haagse) paleizen van de Oranjes geërfd worden door de koning van Pruisen.

Op 8 december 1828 stelde de Gemeenteraad het Reglement voor de Turfmarkt, Turfwerkers, Turftonsters, enz. te 's-Gravenhage vast.

Op 9 december 1806 werd het besluit uitgevaardigd waarin het de koning behaagt dat Den Haag in het vervolg de rang en naam van de derde stad van het Koninkrijk zal hebben.

Op 10 december 1935 overleed de laatste marketenster, de weduwe Dekker, oud 95 jaar.

Op 11 december 1783 werd voor het eerst in ons land een onbemande luchtballon opgelaten. Dit gebeurde in de tuin van paleis Noordeinde door een zekere heer Diller.

Op 12 december 1927 woedde een grote brand in het filmatelier van de filmer Willy Mullens aan de Joan Maetsuyckerstraat.

Op 13 december 1599 legde Hugo de Groot (Grotius) voor raadsheer Nicolaes van Valckensteyn de ambtseed af voor het Hof van Holland. Hij had toen nog niet de wettelijk toegestane leeftijd voor die functie bereikt.

Op 14 december 2002 werd GEM geopend, onderdeel van het Gemeentemuseum.

Op 15 december 1892 werd in de krant gemeld dat Mej. Delphine Mees uit Brussel koningin Wilhelmina dansles zal geven.

Op 16 december 1924 werd de nieuwe verkeersweg langs de Gevangenpoort geopend, over een gedempt stuk van de Hofvijver.

Op 17 december 1920 wordt de nieuwe R.K. kerk aan de Stadhouderslaan ingewijd.

Op 18 december 1964 brandde het Gebouw voor Kunsten en Wetenschappen af.

Op 19 december 1931 vond de opening plaats van het geheel vernieuwde restaurant van Hotel de Twee Steden. Het zou verder gaan onder de naam Twee Steden Palace.

Op 20 december 1976 vond de officiële opening van de Utrechtsebaan plaats.

Op 21 december 1957 vierde men het vijtigjarig bestaan van de Afdeling Den Haag van de Stem des Volks.

Op 22 en 23 december 1894 verwoeste een zware storm de op het strand liggende bomschuiten van de Scheveningse vissersvloot. Deze ramp was aanleiding om de binnenhaven aan te leggen.

Op 23 december 1881 werd in de Scheveningse Bosjes de Cremerbank onthuld, een ontwerp van H.P. Vogel.

Op 24 december 1955 werd aan het Stadhoudersplantsoen de kerk van de H.H. Martelaren van Gorkum geopend.

Op 25 december 1290 sloeg graaf Floris V volgens de legende veertig 'huislieden' (boeren)tot ridder. Men vermoedde dat dit gebeurde omdat er door de vele oorlogen een tekort aan echte ridders was ontstaan. Of deze gebeurtenis op Eerste Kerstdag op het Binnenhof echt heeft plaatsgevonden, is recent weer betwijfeld.

Op 26 december 1656 vond Christiaan Huygens in Den Haag de slingerklok uit: tijdmeting is hierdoor preciezer geworden. Op deze dag in 1922 verhuisde de spijskokerij 'Metropool' naar de Turfmarkt. Hier konden de Haagse daklozen kerst vieren. Metropool was een bekende plaats waar armen eten en onderdak konden krijgen. Het was al weer de 23ste keer dat 'Metropool' het Kerstfeest voor armen organiseerde.

Op 27 december 1928 overleed C. Zanen, bekend Hagenaar, directeur van Maatschappij “Algemeen Grondbezit”.

Op 28 december 1947 werd op de Israëlitische begraafplaats in Wassenaar een gedenksteen onthuld ter nagedachtenis aan niet teruggekeerde gedeporteerde joden uit Den Haag en omstreken.

Op 29 december 1539 werd de Grote Kerk door een brand beschadigd. Tientallen huizen in de omtrek werden ook beschadigd. Veel huizen waren toen nog van hout.

Op 30 december 1932 werd de nieuwe Groente- en Fruitmarkt aan de Marktweg geopend.

Op 31 december 1578 besloten de Staten van Holland, het landsbestuur, “omme alle jalousie onder te steden te verhoeden” en alle vergaderingen van de Staten en de commissies voortaan uitsluitend in Den Haag te houden. De steden van Holland misgunden elkaar deze eer en daarom koos men het onbeduidende dorp Den Haag als vergaderplaats van de regering. Op deze dag in 1837 was het zo warm dat veel mensen in de herbergen aan de rand van Den Haag zelfs buiten op de terrassen konden zitten. In 1953 overleed Albert Plesman, de eerste president-directeur van de KLM, de in Den Haag opgerichte Koninklijke Luchtvaart Maatschappij. In 1954 overleed Peter van Anrooy, oud-dirigent van het Residentie Orkest en ook mevrouw W.C.V. van Pottum-Ruitman, de eerste Nederlandse ballonvaarster.

 

Meer data verzamel ik in de Jaarkalender van Den Haag.

Boekhorststraat

De Boekhorststraat met tram op brug.

(prentbriefkaart Lud Fischer)

Jubilea en bijzondere momenten in de geschiedenis van Den Haag

In 2016

Op 5 december 1941 overleed in Hoenderlo oud-Hagenaar Dr. A.G. Kröller

In 2017

Op 21 juni 1942 werd ADO voor de eerste keer landskampioen van Nederland, door een 5-2- overwinning op A.G.O.V.V.

 

De Bierkade

Bierkadet

De Bierkade.

(prentbriefkaart Lud Fischer)

Waarom deze site?

Onze praktijk bevindt zich in het historisch centrum van Den Haag. Oude gebouwen trekken de aandacht en blijken vaak een interessante historie te hebben. Je woon- en werkomgeving wordt leuker als je de achtergronden kent en dat geldt zeker voor het centrum van Den Haag. Deze historische website begon met de geschiedenis van ons praktijkgebouw. Het gebouw was oorspronkelijk de eerste Haagse ambachtsschool. Daarna ontdekte ik dat de Nieuwe Haven vroeger een mooi haventje was en daarvoor gewoon een stuk weiland dat bij een klooster hoorde. Op de kop van de Nieuwe Haven woonde de beroemde componist Mozart, later woonde daar in de buurt een bekend staatsman, een bekende schilder en tegenover de oude Ambachtsschool woonde Blonde Dolly. De geschiedenis van Den Haag is ongelooflijk boeiend. Het fungeerde als 'hoofdstad' van ons land in de Gouden Eeuw, maar ook in andere perioden was Den Haag een belangrijke plaats. Goed beschouwd is het centrum van Den Haag eigenlijk één groot historisch museum van de politieke geschiedenis van ons land.

Buitenhof

Buitenhof in 1935. (bewerkte foto van het Haags Gemeentearchief).

Geschiedenis van het centrum

Onderzoek naar het verleden is minder gemakkelijk dan het lijkt, want je schrijft over gebeurtenissen waar je zelf niet bij was. Boeken over vroeger blijken niet altijd even betrouwbaar te zijn, dus ik probeer zoveel mogelijk boeken te lezen over hetzelfde onderwerp. Ik gebruik alleen boeken waarin de schrijver vermeldt waar hij zijn informatie vond. Als je weet welke boeken een auteur heeft gebruikt, kun je inschatten hoe serieus hij het onderzoek voor zijn boek of artikel heeft gedaan. Naast een literatuurlijst met goede boeken zijn ‘noten’ belangrijk. Dat zijn de hooggeplaatste getallen in een tekst waarmee een schrijver verwijst naar aanvullende informatie, onder aan de pagina, of achteraan in het boek. Noten maken het lezen soms minder prettig, maar vaak geven historici in de noten aan waar ze hun informatie hebben gevonden. Je kunt de gegevens dan nakijken als je twijfelt aan de informatie.

 

Vervolgens controleer ik belangrijke feiten zoveel mogelijk in andere bronnen. De meest betrouwbare bronnen voor een geschiedenisverhaal zijn waarschijnlijk archieven, maar niet alles wat in een oud document staat is waar. Mensen schrijven vaak positief over zichzelf en minder positief over de tegenstander. Van heel wat mensen op deze pagina’s vond ik negatieve beschrijvingen die niet (allemaal) terecht waren. Mensen schrijven niet alleen negatief over (politieke) tegenstanders, maar ook over mensen die ze niet goed kennen, bijvoorbeeld mensen uit een andere klasse. In de negentiende eeuw wordt over arbeiders en hun families vaak niet zo positief geschreven. Arbeiders zouden lui zijn, geen verantwoordelijkheidsbesef hebben, drankzuchtig en hun kinderen niet opvoeden. Je leest slechts zelden dat arbeiders toen heel hard moesten werken voor een heel laag loon, onder slechte of levensgevaarlijke werkomstandigheden.

 

Op deze pagina’s schrijf ik niet over feiten waarover geen informatie is. U zult hier dus niets vinden over een grafelijk jachtslot of over een duinmeer dat een voorganger van de Hofvijver zou zijn geweest. Over geen van beide bestaat enige informatie. Het jachtslot is een theorie die tot nu toe niet bewezen is, maar best waar kan zijn geweest. Het duinmeer heeft voor zover bekend nooit bestaan. Van veel gebeurtenissen zal de ware toedracht overigens nooit te achterhalen zijn. Uit geen enkel archiefstuk valt met zekerheid te achterhalen waar Aleid van Poelgeest is vermoord. Uit latere bronnen kun je concluderen dat dit waarschijnlijk niet de Plaats was, maar misschien wel het Plein. Een leuk verhaal over een speurtocht naar een historische waarheid vond ik op in dit artikel op www.denhaagdirect.nl

Onderwerpen

De onderwerpen op de site zijn maar een kleine greep uit de onderwerpen die ik interessant vind. Er zijn tientallen mensen, onderwerpen, straten of huizen waar ik eens over wil schrijven en ik stuit regelmatig op nieuwe boeiende onderwerpen. Een aantal mensen helpt bij het verzamelen van informatie. Vrijwel alle ansichtkaarten op de website komen bijvoorbeeld van Lud Fischer.

Werkwijze

Hoewel ik de website zo probeer te schrijven dat iedereen het verhaal kan begrijpen komen er soms woorden in voor die niet iedereen meteen zal begrijpen. Niet iedereen weet wat een 'baljuw' is of wat er met het ‘gewest Holland’ wordt bedoeld. Om het verhaal leesbaar te houden heb ik de uitleg over deze begrippen geplaatst op de pagina Woordenlijst en begrippenlijst van de Haagse geschiedenis.

 

Tram op Buitenhof  ron 1915

Het Buitenhof rond 1915

De olielantaarn op de bufferbalk was vanwege de poorten op het Binnenhof. Als de bovenleiding daar zou breken, dan was de tram door de olielantaarn toch verlicht (prentbriefkaart van Lud Fischer, uitleg over olielantaarn van René Platjouw)

Het Lange Voorhout

Het Lange Voorhout

Korte inhoud van de website

Ik ben ooit begonnen met de geschiedenis van de Nieuwe Haven. Daar bevindt zich immers mijn werk. Dat stuk werd zo lang dat stukjes over het Dierenasiel en Blonde Dolly op de laatste en derde pagina bevinden. Het Dierenasiel bevond zich in de Nieuwe Haven en Blonde Dolly woonde tegenover mijn praktijk.

Hierna wilde ik wat schrijven over de Rivierenbuurt, maar toen ik daar een tijd mee bezig was ontdekte ik dat het verstandiger was om eerst wat te lezen over de voorgeschiedenis van de buurt. Wat was er vroeger, wie woonden daar toen? Ik ben toen eerst begonnen met het ontstaan van Den Haag: de Prehistorie, de Romeinse tijd en de Germaanse tijd.

Den Haag ontstond in de tijd van de graven van Holland. Over deze periode heb ik aparte pagina's over Floris IV, Willem II en Floris V. Het ontstaan van het Binnenhof en het dorp Die Haghe zijn ook aparte pagina's geworden.

De eerste uitbreiding in de tijd van de graven van het Henegouwse huis is het volgende project waar ik nog mee bezig ben.

Met het verhaal van de Henegouwse graven ben ik ruim een jaar bezig geweest en daarom vond ik het leuk om tussendoor weer eens een andere pagina te schrijven. Er zijn onderwerpen genoeg die interessant zijn. In de Wagenstraat is een museum dat al langer mijn aandacht trok, maar in 2006 ontdekte ik dat dit museum in 2007 een droevige gebeurtenis te herdenken had. Dat leidde tot het verhaal over de Koreaan Yi Jun en enkele aansluitende verhalen over de achtergrond van het bekende thema dat Den Haag de Stad van Vrede en Recht is.

Daarna heb ik onderzoek gedaan naar andere onderwerpen. In 2006 was het tweehonderd jaar geleden dat Den Haag van Lodewijk Napoleon stadsrechten kreeg. Dat werd niet gevierd en dat bleek terecht zoals blijkt uit het verhaal over de vraag of Den Haag stad of dorp is.

De Riviervismarkt

De Riviervismarkt rond 1900.

(prentbriefkaart Lud Fischer)

Tussen de bedrijven door lees ik ook veel over mensen die in Den Haag hebben gewoond. Een enkele keer schrijf ik er dan meteen een stukje over. Het eerste was over Mozart. Toen ik uit nieuwsgierigheid naar Mozart een vakantie in Zuid-Duitsland en Oostenrijk doorbracht kwam ik ook in Straubing voor wat informatie en foto's over het leven van Albrecht van Beieren. Tenslotte kreeg ik door toeval ook een keer een boek over Aleid van Poelgeest in handen en wilde meer over die moordzaak weten. Ook nu weer bleek dat veel wat er geschreven is niet klopt met de waarheid. Een andere beroemde moord is die op de Gebroeders De Witt.

Oorspronkelijk ben ik met deze site begonnen vanwege een stadswandeling. Ik wilde meer informatie over de geschiedenis van Den Haag. Recent ben ik opnieuw informatie gaan verzamelen voor een nieuwe stadswandeling. Ik ben dus ook pagina's gaan schrijven over straten, de huizen daarin en de bewoners ervan. Het gaat in de eerste plaats natuurlijk om het Binnenhof en het Buitenhof, maar andere interessante straten zijn natuurlijk de Kneuterdijk, de Plaats en het Plein. Het Lange Voorhout en de Lange Vijverberg komen nog. Over het Rabbijn Maarsenplein en de Joodse buurt had ik al iets. Ik heb al wel iets over de Herengracht en het Rijswijkseplein. Dat plein hoort niet bij de stadswandeling.

Wagenstdraat

Wagenstraat.

(prentbriefkaart Lud Fischer)

Tenslotte heb ik stukjes over wijken die ik regelmatig aanvul: Rivierenbuurt, Binckhorst en de Stationsbuurt

, Wijnhavenkwartier.

Veel pagina's zijn nog in bewerking of nog niet helemaal af. Dat komt omdat het maar een hobby is.