Geschiedenis van Den Haag
ooievaar

ooievaarkleinerWebsite over de geschiedenis van Den Haag, met nadruk op het centrum.

kopfoto

 

Geschiedenis van Den Haag

Deze website gaat over de geschiedenis van Den Haag, met nadruk op het centrum van de stad. Verschillende pagina's gaan over het ontstaan van Den Haag, over de mensen die er woonden, gebouwen, straten, plekken en wijken en over gebeurtenissen die nogal eens nationale geschiedenis schreven.

Deze geschiedenissite wordt regelmatig, uitgebreid met nieuwe pagina's. Een overzicht van de verschillende onderwerpen vindt u bij Inhoud. Meer informatie over deze site vindt u hieronder.

 

 

Voor nieuwe boeken zie Literatuur over Den Haag.

Vandaag/deze week gebeurd in de geschiedenis van Den Haag

 

Op 25 mei 1930 werd het Duitse Diaconessenhuis en het nieuwe Mädchenheim geopend op Bleyenburg 3a.

Op 26 mei 1896 werd ter gelegenheid van de kroningsdag van de Russische tsaar (Nicolaas) en tsarin een kerkdienst gehouden in de Griekse kapel aan de Scheveningseweg (bij paleis Rustenburg). In 1957 werd TOGO landskampioen.

Op 27 mei 1902 vroeg (en kreeg) de gemeente aan het rijk toestemming een eigen telefoonnet te mogen exploiteren.

Op 28 mei 1954 werd de de Nieuwe Kraamkliniek aan de Nieuwe Duinweg 24, gesticht door Algemeen Ziekenonfds De Volharding (AZIVO), geopend. In de jaren zeventig werd de kraamkliniek, onder veel protest, opgeheven.

Op 29 mei 1935 werd het nieuwe Gemeentemuseum van architect Berlage aan de Stadhouderslaan geopend. In 1958 sloeg wethouder Ir. R.C.A.F.J. van Lissa Nessel de eerste paal voor een complex van 80 woningen in het uitbreidingsplan Mariahoeve. Hiermee begon de bouw van Mariahoeve.

Op 30 mei 1930 werd het gemeentelijk zwembad in het Zuiderpark geopend.

Op 31 mei 1906 werd warenhuis Grand Bazar de la Paix in de Spuistraat geopend. Het was in deze tijd een ongekend grote winkel die zijn naam ontleende aan de vredesroes waar Den Haag in verkeerde. In 1899 was hier de eerste vredesconferentie gehouden en in 1907 zou daar een vervolg op komen. Het warenhuis lijkt niet speciaal aan de vrede te zijn gewijd, maar gebruikte de naam waarschijnlijk voor een positief klinkende naamsbekendheid?

 

Juni

Op 1 juni 1933 werd het Gemeentelijk Kampeerterrein in Kijkduin geopend.

Op 2 juni 1660 vertrok de Engelse koning Karel II weer naar Engeland. Hij was gevlucht na de machtsgreep van Cromwell, maar mocht weer terugkeren.

Op 3 juni 1847 werd station Hollands Spoor in gebruik genomen. In 1993 werd op deze dag het theatercentrum aan het Spui geopend (Spuitheater en het Filmhuis).

Op 4 juni 1957 werd het nieuwe gebouw van de Dienst van Gemeentewerken door burgemeester Kolfschoten in gebruik gesteld.

Op 5 juni 1966 wachtten fans bij de Pier op de aankomst van de popgroep Q65. Volgens het verhaal waren deze met een rubberboot uit Engeland komen overvaren. In 2008 werd op Hobbemaplein herdacht dat op 5 juni 1873 in Suriname het eerste zeilschip arriveerde met contractarbeiders die geworven waren in Centraal India. De slavernij was afgeschaft en de Hindustanen (Hindostanen) waren geworven, om als opvolgers van de slaven in de plantages te werken. De Hindustanen bleven onderdaan van Brits-Indië totdat India en Pakistan onafhankelijk werden. De grootste groep in Nederland wonende nazaten van deze contractarbeiders woont in Den Haag.

Op 6 juni 1936 werd er tijdens de Residentieweek een Pasar Malam gehouden op het Malieveld. In 1947 vond op deze dag de installatie plaats van de nieuwe burgemeester, mr. W.A.J. Visser. En op deze dag in 1958 kon voor het eerst dat een Scheveningse visser, C. van den Toorn, de “Koninginneharing” aan koningin Juliana aanbieden.

Op 7 juni 1752 werd stadhouder Willem V geïnstalleerd als Ridder in de Orde van de Kousenband. Dit gebeurde net als bij zijn vader in de Oranjezaal (Huis ten Bosch) en volgens hetzelfde ritueel toen (1733). Maar deze keer was de prins te jong om de Engelse deputatie toe te spreken en liet dat over aan de opperhofmeester, Baron van Burmania. En bij het bal in de avond lag de prins al in bed (5 jaar).

Op 8 juni 1401 mocht in Den Haag wijn worden verkocht door Jacob Janszoonn. Hij moest daarvoor aan het Spui (de toenmalige haven) een kraan laten bouwen (om des schepen te lossen). Deze Jacob Janszoon was werkzaam aan het hof van de graaf (als garsoen, zoals dat heette). Het vergeven van allerlei functies in Den Haag was voor de graaf een manier om personeelsleden te betalen. Er werd zoveel mogelijk in natura betaald omdat er minder geld in omloop was. Veel belastingen werden ook in natura geheven, bijvoorbeeld door turf of hooi te leveren. Jacob Janszoon zal het werk niet zelf uitgevoerd hebben, maar de functie hebben verpacht aan een Hagenaar die hem daarvoor betaalde.

Op 9 juni 1956 werd in het Kurhaus een gedenksteen onthuld om te herdenken dat daar 60 jaar geleden de eerste geregelde bioscoopvoorstellingen plaatsvonden.

Op 10 juni 1802 werd de "Sociëteit van de hoge collegiën en vander Hage opgeheven". Dit was een van de bestuurscolleges die Den Haag bestuurden. In tegenstelling tot wat je van een dorp of stad zou verwachten had Den Haag niet één enkel bestuur. Zowel het dorp als de staat (Holland) bestuurden een deel van Den Haag. Om de vele problemen die hierdoor ontstonden op te lossen werkten zij samen in een bestuurscollege dat de Sociëteit werd genoemd. Op dezelfde dag in 1886 vonden er hevige rellen plaats wegens het majesteitsschennis-proces tegen de socialist Domela Nieuwenhuis. In 1957 werd op deze dag het 50-jarig bestaan van de Haagse kaatsvereniging “In lyts bigjin” gevierd. In 1996 werd het Couperusmusem aan de Javastraat geopend.

Op 11 juni 1897 besloot de gemeenteraad met 35 tegen 3 stemmen om in Scheveningen een bommenhaven aan te leggen. Tot dat de haven klaar was lagen bommen op het Scheveningse strand waar ze kwetsbaar waren bij zware stormen. De aanleg van de haven kostte heel wat hoofdbrekens. De marine stelde allerlei eisen omdat de haven niet gemakkelijk in gebruik kon worden genomen door een buitenlandse vloot. Dit werd opgelost door een ondiepe ingang te maken. En zo bleef de haven nog vele decennia lang problemen geven.

Op 12 juni 1533 werd de oudst bekende verordening tegen brand uitgevaardigd. Brand was vroeger door de vele houten gebouwen een groot gevaar. Daarom kwamen er een verplichting om huizen van steen te bouwen en daken niet meer van riet. In deze verordening werd alle Hagenaars verplicht om brandgereedschap te hebben en te onderhouden, zoals brandemmers, tobben, hoosvaten en dweilen. In 1896 werd herdacht dat het 25 jaar geleden was dat de ’s-Gravenhaagsche vereeniging voor koepokinenting haar eerste zitting in het Accijnsgebouw aan het Rijswijkseplein hield. Daar werden toen de eerste inentingen gegeven met direct van het kalf genomen koepokstof. In 1918 werd op deze dag op de Plaats het standbeeld van Johan de Witt onthuld door koningin Wilhelmina.

Op 13 juni 1656 sneuvelde luitenant-admiraal van Wassenaar Obdam in de slag bij Lowesoft. Hij werd begraven in de Grote Kerk. Het was de eerste grote zeeslag in de Tweede Engelse Oorlog. De laatste grote actie van de Nederlandse marine was de bekende tocht naar Chatham. De aanval werd gepland door raadpensionaris Johan de Witt en uitgevoerd onder leiding van luitenant-admiraal Michiel de Ruyter. De Nederlandse vloot voer bij deze actie onverwacht de Thames en de Medway op en viel bij verrassing de Engelse vloot bij Chatham aan. Hierdoor werd deze oorlog van de Engelsen gewonnen.

Op dezelfde dag werd in 1857 het haringkaakprivilege afgeschaft en dit luidde een grote bloei in van de Scheveningse haringvisserij.

Op 14 juni 1713 werd vanaf een theater op de Hofvijver een groots vuurwerk afgestoken waarmee de Vrede van Utrecht werd gevierd.

In 1939 werd op deze dag de radiotoestellenfabriek van Van der Heem aan de Maanweg geopend door wethouder Hirschfeld. In 1943 werd ADO op deze dag landskampioen voetbal van Nederland na een overwinning op Enschede.

Op 15 juni 1907 werd in de Ridderzaal de Tweede Vredesconferentie geopend. In 1922 vond op deze dag de eerste officiële zitting van het Permanente Hof van Internationale Justitie plaats. Eerder, in 1914 sneuvelde majoor Lodewijk W.J.K. Thomson tijdens de uitvoering van de Nederlandse vredesmissie in Albanië (1913-1914). Hij was de eerste Nederlandse militair die viel bij de uitvoering van een Nederlandse vredesmissie. Op de zelfde dag werd Museum-Bredius geopend aan de Prinsegracht. Thomson was van 1909 tot 1913 lid van de Haagse gemeenteraad. En in 1933 werd op deze dag de nieuwe dansschool van Darja Collin geopend in het kantoorgebouw hoek Piet Heinplein en Anna Paulownastraat.

Op 16 juni 1921 tot en met 18 juni bezocht de Japanse kroonprins Hirohito Den Haag.

Op 17 juni 1748 sloeg het pachtersoproer van Haarlem over naar Den Haag. In 1899 zeilde het schip De Hoop voor de eerste maal uit. Het hospitaalkerkschip had aan boord een predikant en een arts aan boord. Op deze reis werden 99 mensen verpleegd.

Op 18 juni 1932 vloog de zeppelin Graf Zeppelin boven Den Haag.

Op 19 juni 1957 werd het nieuwe fabriekscomplex van Ir. Eschers Constructiewerkplaatsen en Machinefabrieken aan de Planeetweg door burgemeester Kolfschoten in gebruik gesteld.

Op 20 juni 1926 overleed generaal-majoor dr. C.de Mooy, uitvinder van de naar hem genoemde brancard.

Op 21 juni 1942 werd ADO voor de eerste keer landskampioen door een 5-2- overwinning op A.G.O.V.V.

Op 22 juni 1954 ontving Madurodam de miljoenste bezoeker sinds de opening.

Op 23 juni 1864 vond de eerste rit van de Haagse paardentram plaats, van de Plaats naar het Badhuis. Op deze dag in 1934 liet de H.T.M. bij wijze van proef op enkele tramwagens door een soort geluidsrecorder ("een toestel met een geluidsfilm") de haltes afroepen.

Op 24 juni 1907 besloot de Gemeeneraad om in enkele lanen van het Haagsche Bos electrische verlichting aan te brengen.

Op 25 juni 1949 vond de officiele opening van jeugdherberg 'Ockenburgh' plaats. Deze was sinds 1946 officieus in gebruik. In 1951 keurde de Gemeenteraad de verkoop van grond voor de bouw van de Amerikaanse ambassade aan het Lange Voorhout goed.

 

Meer data verzamel ik in de Jaarkalender van Den Haag.

Boekhorststraat

De Boekhorststraat met tram op brug.

(prentbriefkaart Lud Fischer)

Jubilea en bijzondere momenten in de geschiedenis van Den Haag

In 2016

Op 5 december 1941 overleed in Hoenderlo oud-Hagenaar Dr. A.G. Kröller

In 2017

Op 21 juni 1942 werd ADO voor de eerste keer landskampioen van Nederland, door een 5-2- overwinning op A.G.O.V.V.

 

De Bierkade

Bierkadet

De Bierkade.

(prentbriefkaart Lud Fischer)

Waarom deze site?

Onze praktijk bevindt zich in het historisch centrum van Den Haag. Oude gebouwen trekken de aandacht en blijken vaak een interessante historie te hebben. Je woon- en werkomgeving wordt leuker als je de achtergronden kent en dat geldt zeker voor het centrum van Den Haag. Deze historische website begon met de geschiedenis van ons praktijkgebouw. Het gebouw was oorspronkelijk de eerste Haagse ambachtsschool. Daarna ontdekte ik dat de Nieuwe Haven vroeger een mooi haventje was en daarvoor gewoon een stuk weiland dat bij een klooster hoorde. Op de kop van de Nieuwe Haven woonde de beroemde componist Mozart, later woonde daar in de buurt een bekend staatsman, een bekende schilder en tegenover de oude Ambachtsschool woonde Blonde Dolly. De geschiedenis van Den Haag is ongelooflijk boeiend. Het fungeerde als 'hoofdstad' van ons land in de Gouden Eeuw, maar ook in andere perioden was Den Haag een belangrijke plaats. Goed beschouwd is het centrum van Den Haag eigenlijk één groot historisch museum van de politieke geschiedenis van ons land.

Buitenhof

Buitenhof in 1935. (bewerkte foto van het Haags Gemeentearchief).

Geschiedenis van het centrum

Onderzoek naar het verleden is minder gemakkelijk dan het lijkt, want je schrijft over gebeurtenissen waar je zelf niet bij was. Boeken over vroeger blijken niet altijd even betrouwbaar te zijn, dus ik probeer zoveel mogelijk boeken te lezen over hetzelfde onderwerp. Ik gebruik alleen boeken waarin de schrijver vermeldt waar hij zijn informatie vond. Als je weet welke boeken een auteur heeft gebruikt, kun je inschatten hoe serieus hij het onderzoek voor zijn boek of artikel heeft gedaan. Naast een literatuurlijst met goede boeken zijn ‘noten’ belangrijk. Dat zijn de hooggeplaatste getallen in een tekst waarmee een schrijver verwijst naar aanvullende informatie, onder aan de pagina, of achteraan in het boek. Noten maken het lezen soms minder prettig, maar vaak geven historici in de noten aan waar ze hun informatie hebben gevonden. Je kunt de gegevens dan nakijken als je twijfelt aan de informatie.

 

Vervolgens controleer ik belangrijke feiten zoveel mogelijk in andere bronnen. De meest betrouwbare bronnen voor een geschiedenisverhaal zijn waarschijnlijk archieven, maar niet alles wat in een oud document staat is waar. Mensen schrijven vaak positief over zichzelf en minder positief over de tegenstander. Van heel wat mensen op deze pagina’s vond ik negatieve beschrijvingen die niet (allemaal) terecht waren. Mensen schrijven niet alleen negatief over (politieke) tegenstanders, maar ook over mensen die ze niet goed kennen, bijvoorbeeld mensen uit een andere klasse. In de negentiende eeuw wordt over arbeiders en hun families vaak niet zo positief geschreven. Arbeiders zouden lui zijn, geen verantwoordelijkheidsbesef hebben, drankzuchtig en hun kinderen niet opvoeden. Je leest slechts zelden dat arbeiders toen heel hard moesten werken voor een heel laag loon, onder slechte of levensgevaarlijke werkomstandigheden.

 

Op deze pagina’s schrijf ik niet over feiten waarover geen informatie is. U zult hier dus niets vinden over een grafelijk jachtslot of over een duinmeer dat een voorganger van de Hofvijver zou zijn geweest. Over geen van beide bestaat enige informatie. Het jachtslot is een theorie die tot nu toe niet bewezen is, maar best waar kan zijn geweest. Het duinmeer heeft voor zover bekend nooit bestaan. Van veel gebeurtenissen zal de ware toedracht overigens nooit te achterhalen zijn. Uit geen enkel archiefstuk valt met zekerheid te achterhalen waar Aleid van Poelgeest is vermoord. Uit latere bronnen kun je concluderen dat dit waarschijnlijk niet de Plaats was, maar misschien wel het Plein. Een leuk verhaal over een speurtocht naar een historische waarheid vond ik op in dit artikel op www.denhaagdirect.nl

Onderwerpen

De onderwerpen op de site zijn maar een kleine greep uit de onderwerpen die ik interessant vind. Er zijn tientallen mensen, onderwerpen, straten of huizen waar ik eens over wil schrijven en ik stuit regelmatig op nieuwe boeiende onderwerpen. Een aantal mensen helpt bij het verzamelen van informatie. Vrijwel alle ansichtkaarten op de website komen bijvoorbeeld van Lud Fischer.

Werkwijze

Hoewel ik de website zo probeer te schrijven dat iedereen het verhaal kan begrijpen komen er soms woorden in voor die niet iedereen meteen zal begrijpen. Niet iedereen weet wat een 'baljuw' is of wat er met het ‘gewest Holland’ wordt bedoeld. Om het verhaal leesbaar te houden heb ik de uitleg over deze begrippen geplaatst op de pagina Woordenlijst en begrippenlijst van de Haagse geschiedenis.

 

Tram op Buitenhof  ron 1915

Het Buitenhof rond 1915

De olielantaarn op de bufferbalk was vanwege de poorten op het Binnenhof. Als de bovenleiding daar zou breken, dan was de tram door de olielantaarn toch verlicht (prentbriefkaart van Lud Fischer, uitleg over olielantaarn van René Platjouw)

Het Lange Voorhout

Het Lange Voorhout

Korte inhoud van de website

Ik ben ooit begonnen met de geschiedenis van de Nieuwe Haven. Daar bevindt zich immers mijn werk. Dat stuk werd zo lang dat stukjes over het Dierenasiel en Blonde Dolly op de laatste en derde pagina bevinden. Het Dierenasiel bevond zich in de Nieuwe Haven en Blonde Dolly woonde tegenover mijn praktijk.

Hierna wilde ik wat schrijven over de Rivierenbuurt, maar toen ik daar een tijd mee bezig was ontdekte ik dat het verstandiger was om eerst wat te lezen over de voorgeschiedenis van de buurt. Wat was er vroeger, wie woonden daar toen? Ik ben toen eerst begonnen met het ontstaan van Den Haag: de Prehistorie, de Romeinse tijd en de Germaanse tijd.

Den Haag ontstond in de tijd van de graven van Holland. Over deze periode heb ik aparte pagina's over Floris IV, Willem II en Floris V. Het ontstaan van het Binnenhof en het dorp Die Haghe zijn ook aparte pagina's geworden.

De eerste uitbreiding in de tijd van de graven van het Henegouwse huis is het volgende project waar ik nog mee bezig ben.

Met het verhaal van de Henegouwse graven ben ik ruim een jaar bezig geweest en daarom vond ik het leuk om tussendoor weer eens een andere pagina te schrijven. Er zijn onderwerpen genoeg die interessant zijn. In de Wagenstraat is een museum dat al langer mijn aandacht trok, maar in 2006 ontdekte ik dat dit museum in 2007 een droevige gebeurtenis te herdenken had. Dat leidde tot het verhaal over de Koreaan Yi Jun en enkele aansluitende verhalen over de achtergrond van het bekende thema dat Den Haag de Stad van Vrede en Recht is.

Daarna heb ik onderzoek gedaan naar andere onderwerpen. In 2006 was het tweehonderd jaar geleden dat Den Haag van Lodewijk Napoleon stadsrechten kreeg. Dat werd niet gevierd en dat bleek terecht zoals blijkt uit het verhaal over de vraag of Den Haag stad of dorp is.

De Riviervismarkt

De Riviervismarkt rond 1900.

(prentbriefkaart Lud Fischer)

Tussen de bedrijven door lees ik ook veel over mensen die in Den Haag hebben gewoond. Een enkele keer schrijf ik er dan meteen een stukje over. Het eerste was over Mozart. Toen ik uit nieuwsgierigheid naar Mozart een vakantie in Zuid-Duitsland en Oostenrijk doorbracht kwam ik ook in Straubing voor wat informatie en foto's over het leven van Albrecht van Beieren. Tenslotte kreeg ik door toeval ook een keer een boek over Aleid van Poelgeest in handen en wilde meer over die moordzaak weten. Ook nu weer bleek dat veel wat er geschreven is niet klopt met de waarheid. Een andere beroemde moord is die op de Gebroeders De Witt.

Oorspronkelijk ben ik met deze site begonnen vanwege een stadswandeling. Ik wilde meer informatie over de geschiedenis van Den Haag. Recent ben ik opnieuw informatie gaan verzamelen voor een nieuwe stadswandeling. Ik ben dus ook pagina's gaan schrijven over straten, de huizen daarin en de bewoners ervan. Het gaat in de eerste plaats natuurlijk om het Binnenhof en het Buitenhof, maar andere interessante straten zijn natuurlijk de Kneuterdijk, de Plaats en het Plein. Het Lange Voorhout en de Lange Vijverberg komen nog. Over het Rabbijn Maarsenplein en de Joodse buurt had ik al iets. Ik heb al wel iets over de Herengracht en het Rijswijkseplein. Dat plein hoort niet bij de stadswandeling.

Wagenstdraat

Wagenstraat.

(prentbriefkaart Lud Fischer)

Tenslotte heb ik stukjes over wijken die ik regelmatig aanvul: Rivierenbuurt, Binckhorst en de Stationsbuurt

, Wijnhavenkwartier.

Veel pagina's zijn nog in bewerking of nog niet helemaal af. Dat komt omdat het maar een hobby is.